على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2682

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قطعة و قطعا و قطاعا . مر . قطع ( qet ' ) . قطعة ( qetat ) ا . ع . پارهء از چيزى . ج : قطع ( qeta ' ) . و اقتطع من ماله قطعة يعنى گرفت از مال او چيزى . و نيز قطعة بدون الف و لام : سنگخوار ماده . قطعة ( qot ' t ) ا . ع . باقى ماندهء دست بريده . و پارهء چيزى . و پارهء زمين جدا كردهء در بخش . و بهره . و گندم سپيد و سبوس آن . ج : قطع ( qota ' ) و لثغه‌اى در زبان تازيان بنى طى مانند عنعنهء بنى تميم چنان كه بجاى يا ابا الحكم گويند يا ابا الحكا . و بنو قطعة : گروهى از تازيان . و نيز قطعة : خشك شدگى آب چاه در تابستان . يق : اصابت الناس قطعة . قطعة ( qata'at ) ا . ع . موضع قطع از دست بريده . و باقى ماندهء دست بريده . ج : قطع ( qata ' ) . قطعة ( qota'at ) ص . ع . مرد برندهء خويشى و آزارندهء خويشان . قطعة ( qota'at ) و ( qot'at ) ا . ع . جاى برش . و جاى سپرى شدن . قطعه ( qat'e ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پاره از هر چيزى . و پارچه و تكه و جزء . و حصه و بهره و قسمت . و صفحهء نوشته و مشق شده بواسطهء خوش نويس . و باصطلاح شعرا : دو بيت و يا زيادتر كه مطلع آن داراى قافيه نباشد . و قطعه قطعه : پارچه پارچه . قطعة بند ( qat'e - band ) ا . پ . قسمى از شعر كه در آن معنى بيت اول در بيت دويم تمام مىشود . قطعى ( qat'i ) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - فى الواقع و فى الحقيقه و يقينا و حكما و البته . و حكم قطعى : حكمى كه تفريق گفتگو و خصومت كند و حكم تخلف ناپذير . قطعى ( qat'i ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اندازه‌اى مر خياطان را . قطعى ( qot'iyy ) ص . ع . منسوب بگروه بنى قطعة . قطف ( qatf ) ا . ع . خراش . ج : قطوف . يق : بفلان قطوف . و هنگام چيدن . و گياه شرنگ . و يك نوع گياهى كه برگهاى پهن دارد . و نرم و آهسته رفتن اسب . قطف ( qatf ) م . ع . قطعب النب و نحوه قطفا ( از باب ضرب ) : بريد خوشهء انگور و مانند آن را و چيد . قطف ( qetf ) ا . ع . خوشهء انگور . ج : قطوف . قوله تعالى : قُطُوفُها دانِيَةٌ . و ميوهء چيده شده . قطف ( qataf ) ا . ع . اثر و نشان . و گياه شرنگ . و نوعى از درخت كوهى كه داراى چوب سختى است و از آن حلقهء رسن باربند شر سازند . قطف ( qotof ) ع . ج . قطيفة . قطفة ( qetfat ) ا . ع . ترهء خار دار شبيه خسك و دراز كه بر روى افتد و برگش خاكسترگون و اندرونش سرخ باشد . قطفة ( qatafat ) ا . ع . اثر و نشان . و گياه شرنگ . و يك نوع درختى كه چوب سخت دارد و قطف نيز گويند . قطقاط ( qatq t ) ص . ع . دلج قطقاط : شبروى شتاب . قطقط ( qetqet ) ا . ع . ريزه‌ترين باران . و باران پيوستهء بزرگ قطرهء پياپى بارنده . و تگرگ . و تگرگ ريزه . قطقطة ( qatqatat ) م . ع . باريدن ابر . و تنها بانگ كردن سنگخوار . قطل ( qatl ) م . ع . قطله قطلا ( از باب ضرب و نصر ) : بريد آن را . و قطل عنقه : زد گردن او را . قطل ( qotol ) ص . ع . جذع قطل : تنهء خرمابن بريده . قطلب ( qatlab ) ا . ع . توت فرنگى برى و يا گيلاس برى . قطم ( qatm ) م . ع . قطمه قطما ( از باب ضرب ) : گزيد آن را . و گرفت آن را به اطراف دندان و چشيد . و قطم الشيئ : بريد آن چيز را . قطم ( qatam ) ا . ع . خواهانى هر چيزى هر چه باشد . قطم ( qatam ) م . ع . قطم الفحل قطما ( از باب سمع ) : خواهان گشنى گرديد آن گشن و تيز شهوت شد . و قطم الصقر الى اللحم : خواهندهء گوشت شد آن چرغ . قطم ( qatem ) ص . ع . خواهندهء هر چه باشد . و خواهندهء گوشت . و خواهندهء جماع . قطمار ( qetm r ) ا . ع . قطمير . مر . قطمير قطمور ( qotmur ) ا . ع . نام سگ اصحاب كهف . قطمير ( qetmir ) ا . ع . شكاف هستهء خرما و پوست آن . و پوستك دانهء خرما كه ميان هسته و خرما باشد . و نكته‌اى سپيد بر پشت هسته كه خرما بن از وى رويد . و نام سگ اصحاب كهف . قطمير ( qetmir ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چيز كم و كوچك و بىقدر . و نقير و قطمير : خرده . قطن ( qotn ) و ( qoton ) و ( qottan ) ( qotton ) ا . ع . پنبه . قطن ( qatan ) م . ع . قطن قطنا ( از باب سمع ) : كج و منحنى شد . قطن ( qatan ) ا . ع . ميان دو ران و پهنه و دمغزهء مرغ . و پيچ و اعوجاج و كجى . و نام كوهى . و نام چند نفر . قطن ( qoton ) ع . ج . قطان ( qet n ) . و ج . قطين .